Jodłowa cmentarz żydowski (kirkut) – old jewish cemetery.

Jodłowa – pięknie położona wieś na Pogórzu Ciężkowickim w powiecie dębickim, siedziba gminy. Chociaż najstarsze wzmianki o Żydach w Jodłowej pochodzą z XVIII w to regularne osadnictwo rozpoczęło się dopiero wiek później. Żydzi w Jodłowej nie stanowili znacznej części mieszkańców toteż i cmentarz żydowski duży nie jest ani bardzo stary bo powstał w XIX w. na terenie wsi Wisowa (dziś przysiółek).

Teren cmentarza ogrodzono płotem z żerdzi. Okres II wojny światowej nekropolia przetrwała bez uszczerbku, zniszczenia przyniósł dopiero okres powojenny kiedy to miejscowa ludność wykorzystywała macewy do celów budowlanych. Dziś teren cmentarza porasta gęsty las i krzewy jeżyny choć ostatnio widoczne efekty przynoszą próby jego oczyszczenia. Macew nie zachowało się wiele, zdecydowana większość z nich leży zarosła mchem. Na niektórych zachowały się jeszcze inskrypcje a także ornamentyka i typowa symbolika.

Stan cmentarza poprawił się w latach 2012 – 2013. Wiele wniosła inwentaryzacja z października 2012 dokonana przez grupę studentów z sekcji żydowskiej Bliskowschodniego Koła Naukowego w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ razem z opiekunem, dr Danielem Starzyńskim, przy współpracy Urzędu Gminy oraz Fundacji „Pamięć, Która Trwa”.

Zebrano informacje o 20 macewach wcześniej oczyściwszy je z mchu i ziemi.  Najstarsza odczytana pochodzi z 1837 r. Odkryto również nagrobek rabina Jodłowej Pinchasa Elimelecha, zmarłego w 1914 r. oraz jego córki Chaji, zmarłej w 1928 r. Kolejne prace przeprowadzono w maju 2013 inwentaryzując kolejne 19 macew oraz 6 listopada tego samego roku odkrywając kilkanaście następnych.[2]  Kilka dni później odwiedziłem cmentarz w gęstej mgle, efektem czego jest ostatnia część fotoreportażu.

Cmentarz trudno jest odnaleźć. Z drogi Jodłowa – Ryglice należy kierować się wg znaku na Wisową. Na rozstaju dróg w pobliżu przystanku autobusowego należy skręcić w lewo. Kiedy wąską drogą dotrzemy do polany z kilkoma zabudowaniami należy skręcić w prawo w leśny dukt (tu już raczej pieszo). Cel osiągniemy po ok. 400 m. Lepiej się wybrać w okresie bezlistnym.

Do Jodłowej warto wybrać się nie tylko na kirkut, ale także na dwa cmentarze z I wojny światowej. Jest to naprawdę ładna miejscowość z górzystym krajobrazem Pogórza Ciężkowickiego. Może będąc na wzgórzu Wisowa będziesz miał szczęście i zobaczysz panoramę Tatr?

English: The old jewish cemetery in Jodlowa (Name in English: Yodlova), Jodłowa (Pol), Yodlava (Yid), יאדלובה-Hebrew is a village in Dębica County (Podkarpackie province of Poland, between Tarnow and Jaslo, ), historical-cultural region: Eastern Galicia.

Niedaleko od Jodłowej interesujący cmentarz żydowski w Ryglicach.

[1] więcej informacji na temat historii społeczności żydowskiej w Jodłowej: www.sztetl.org.pl

[2] informacje ze strony www.fpkt.org.pl

Mirosław Bystrek

 

1 thought on “Jodłowa cmentarz żydowski (kirkut) – old jewish cemetery.”

  1. Tego szukałam! Interesuję się tematyką żydowską i obecnie poszukuję cmentarzy na terenie podkarpacia, o których właściwie się nie słyszy. Zastanawiam się jak można uczcić i wyróżnić takie miejsca pamięci. Dobrze byłoby stworzyć coś w rodzaju ,,ścieżki” cmentarzy żydowskich, by każdy mógł poznać historię tych miejsc. Dziękuję za piękne zdjęcia okraszone odpowiednim komentarzem.

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *