Jodłowa cmentarz żydowski (kirkut) – old jewish cemetery.

17 lutego 2013 | 1 komentarz

 Jodłowa – pięknie położona wieś na Pogórzu Ciężkowickim w powiecie dębickim, siedziba gminy. Chociaż najstarsze wzmianki o Żydach w Jodłowej pochodzą z XVIII w to regularne osadnictwo rozpoczęło się dopiero wiek później. Żydzi w Jodłowej nie stanowili znacznej części mieszkańców toteż i cmentarz żydowski duży nie jest ani bardzo stary bo powstał w XIX w. na terenie wsi Wisowa (dziś przysiółek).

Teren cmentarza ogrodzono płotem z żerdzi. Okres II wojny światowej nekropolia przetrwała bez uszczerbku, zniszczenia przyniósł dopiero okres powojenny kiedy to miejscowa ludność wykorzystywała macewy do celów budowlanych. Dziś teren cmentarza porasta gęsty las i krzewy jeżyny choć ostatnio widoczne efekty przynoszą próby jego oczyszczenia. Macew nie zachowało się wiele, zdecydowana większość z nich leży zarosła mchem. Na niektórych zachowały się jeszcze inskrypcje a także ornamentyka i typowa symbolika.

Stan cmentarza poprawił się w latach 2012 – 2013. Wiele wniosła inwentaryzacja z października 2012 dokonana przez grupę studentów z sekcji żydowskiej Bliskowschodniego Koła Naukowego w Instytucie Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ razem z opiekunem, dr Danielem Starzyńskim, przy współpracy Urzędu Gminy oraz Fundacji „Pamięć, Która Trwa”.

Zebrano informacje o 20 macewach wcześniej oczyściwszy je z mchu i ziemi.  Najstarsza odczytana pochodzi z 1837 r. Odkryto również nagrobek rabina Jodłowej Pinchasa Elimelecha, zmarłego w 1914 r. oraz jego córki Chaji, zmarłej w 1928 r. Kolejne prace przeprowadzono w maju 2013 inwentaryzując kolejne 19 macew oraz 6 listopada tego samego roku odkrywając kilkanaście następnych.[2]  Kilka dni później odwiedziłem cmentarz w gęstej mgle, efektem czego jest ostatnia część fotoreportażu.

Cmentarz trudno jest odnaleźć. Z drogi Jodłowa – Ryglice należy kierować się wg znaku na Wisową. Na rozstaju dróg w pobliżu przystanku autobusowego należy skręcić w lewo. Kiedy wąską drogą dotrzemy do polany z kilkoma zabudowaniami należy skręcić w prawo w leśny dukt (tu już raczej pieszo). Cel osiągniemy po ok. 400 m. Lepiej się wybrać w okresie bezlistnym.

Do Jodłowej warto wybrać się nie tylko na kirkut, ale także na dwa cmentarze z I wojny światowej. Jest to naprawdę ładna miejscowość z górzystym krajobrazem Pogórza Ciężkowickiego. Może będąc na wzgórzu Wisowa będziesz miał szczęście i zobaczysz panoramę Tatr?

English: The old jewish cemetery in Jodlowa (Name in English: Yodlova), Jodłowa (Pol), Yodlava (Yid), יאדלובה-Hebrew is a village in Dębica County (Podkarpackie province of Poland, between Tarnow and Jaslo, ), historical-cultural region: Eastern Galicia.

Niedaleko od Jodłowej interesujący cmentarz żydowski w Ryglicach.

[1] więcej informacji na temat historii społeczności żydowskiej w Jodłowej: www.sztetl.org.pl

[2] informacje ze strony www.fpkt.org.pl

Mirosław Bystrek

 

Komentarze

  1. Marta 29 czerwca 2014

    Tego szukałam! Interesuję się tematyką żydowską i obecnie poszukuję cmentarzy na terenie podkarpacia, o których właściwie się nie słyszy. Zastanawiam się jak można uczcić i wyróżnić takie miejsca pamięci. Dobrze byłoby stworzyć coś w rodzaju ,,ścieżki” cmentarzy żydowskich, by każdy mógł poznać historię tych miejsc. Dziękuję za piękne zdjęcia okraszone odpowiednim komentarzem.

Dodaj komentarz