Ołpiny cmentarz wojenny nr 34

12 kwietnia 2014 | 4 komentarze

Ołpiny, gmina Szerzyny, powiat tarnowski. Cmentarz z I wojny światowej położony na na wzgórzu wśród pól ok. 1,5 km na południe od wsi. Dojście wskazuje typowy austriacki słup. Obiekt dość duży, zajmuje powierzchnię 2700 m kw., projektował Johann Jäger.

Niezwykle interesujący jest plan założenia: równoramienny krzyż nałożony na okrąg tak, że jego ramiona nieznacznie wychodzą poza obręb koła. Nasuwa się tu na myśl odniesienie do jednego z najstarszych symboli indoeuropejskich: krzyża solarnego (najbardziej rozpowszechnionego jako krzyż celtycki ale znanego także plemionom słowiańskim i germańskim). Symbolizować może szczególny związek nieba i ziemi, cztery strony świata, cztery przenikające się wartości. Patrząc na plan cmentarza zauważyć można, że przerwy między pogrupowanymi grobami układają się w krzyż właśnie łącząc wystające poza obręb koła prostokąty.

Ogrodzony wysokim masywnym murem kamiennym, wejście od strony północnej w formie dwuskrzydłowej furty z żelaznych prętów ujętej pomiędzy wysokimi pylonami, na dwuskrzydłowych wrotach z prętów żelaznych intrygujący motyw krzyża solarnego, przy czym krzyż wpisany jest w okręg zniekształcony na podobieństwo  tarczy normańskiej (spiczasto zakończony dół, półokrągła góra). Projektant cmentarza nawiązuje do starej symboliki solarnej i być może rycerskiej.

Budowy tej wojennej nekropolii nie dokończono, w jej środku miał stanąć wysoki czworoboczny obelisk z dużymi kamiennymi krzyżami na licach ścian. Dziś jego ponumerowane elementy w postaci obrobionych bloków kamiennych zalegają na cmentarzu sprawiając mylne wrażenie zniszczenia. Na pomniku  miała być wmurowana tablica z inskrypcją w języku niemieckim:

Waffenbrüder aus Süd und Nord
Rangen den Feind zur Erde,
Schritten zur ewigen Heimat fort,
Ließen als Erbe zurück euch das Wort,
Das heilige: Stirb und werde![1]

co w tłumaczeniu miało znaczyć:

”Towarzysze broni z południa i północy,
Powaliwszy wroga na ziemię,
Odeszli do wiecznej ojczyzny,
Święte słowa zostawiając w dziedzictwie: Umrzyj i bądź!”

Układ grobów radialny, na mogiłach nagrobki w postaci krzyży żelaznych różnych kształtów; jedno i dwuramienne, z ramkami u podstawy i bez ramek, z listew zakończonych prosto oraz rozdwojonymi zakończeniami, wszystkie posadowione na niewielkich betonowych postumentach.

W 36 mogiłach zbiorowych i 127 pojedynczych pochowano łącznie 577 żołnierzy, w tym 127 żołnierzy armii austro-węgierskiej, 84 niemieckiej i 366 rosyjskiej. Znanych z nazwiska jest 111.[2] Polegli z armii austriackiej pochodzili m. in. z
– 33 Pułk Piechoty k.k. Landwehry (niem. 33. Landwehrinfanterieregiment Stryj lub 33 Landwehr Infanterie-Regimenter Stryj) z okręgiem uzupełnień – Stryj, Sambor.
– 18 Pułk Piechoty k.k. Landwehry (niem. 18. Landwehrinfanterieregiment Przemysl lub 18 Landwehr Infanterie-Regimenter Przemysl), okręg uzupełnień – Przemyśl oraz Sanok.
– k. u. k. Böhmisches Feldjägerbataillon Nr. 12 (Cesarscy i królewscy strzelcy polni), okręg uzupełnień Jungbunzlau (dziś Mladá Boleslav)
Niemieccy żołnierze pochodzili głównie z:
– 1 Pułk Grenadierów Gwardii im. Cesarza Aleksandra (niem. Kaiser Alexander Garde-Grenadier-Regiment Nr. 1)
– 2 Pułk Grenadierów im. Króla Fryderyka Wilhelma IV (1 Pomorski) – (niem. Königlich Preußisches Grenadier-Regiment König Friedrich Wilhelm IV. (1. Pommersches) Nr. 2) – z garnizonem w Szczecinie

– 4 Pułk Grenadierów Gwardii im. Królowej Augusty – (niem. Königin Augusta Garde-Grenadier-Regiment Nr. 4
oraz Rosjanie: z pułków piechoty nr 105, 107, 123, 205.

Obecnie (wiosna 2014) kontynuowany jest remont a właściwie odbudowa ogrodzenia cmentarza, uporządkowano też kamienne bloki z których miał składać się pomnik.

Deutsch: Soldatenfriedhof aus dem Ersten Weltkrieg Nr. 34 in Ołpiny, II Bezirk Jasło, Westgalizien (heute Kleinpolen), Polen.  Begraben: 84. Krieger der Deutschen Armee, 127. Krieger der Österreichisch-Ungarischen Armee und 366. der  Russischen Armee. Entwurf Johann Jäger.

[1]Broch R., Hauptmann H., Die Westgalizischen Heldengräber aus den Jahren des Weltkrieges 1914-1915, Kraków, Wien 1918
[2]J. Drogomir: Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Wykazy poległych, zmarłych i pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej. Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie tom I, 1999, s. 294 – 297. ISBN 83-85988-26-2.

Tagi:

Komentarze

  1. Elżbieta Kmiecik-Wilczkiewicz 27 listopada 2014

    Miło, że obiekt cmentarza 34 w Ołpinach znalazł się w Państwa zainteresowaniu. Obecnie wybudowaliśmy pomnik w centralnej części obiektu oraz zakończyliśmy remont ogrodzenia cmentarza zatem zapraszam do zobaczenia efektu naszych poczynań. Pozdrawiam
    Urząd Gminy Szerzyny

  2. Stanisław Żyłka Kielce 29 lipca 2015

    Serdecznie dziękuję i gratuluję tym, którzy przyczynili się do renowacji cmentarza wojskowego z czasów I wojny światowej w Ołpinach . Pamiętam sprzed ok. 50-ciu lat , jak będąc uczniem Szkoły Podstawowej w Ołpinach corocznie przed Świętem Wszystkich Świętych całymi klasami wraz ze swoimi Wychowawcami porządkowaliśmy groby na tym cmentarzu. Wieczny odpoczynek poległym w bitwie ołpińskiej.
    PS
    Nekropolia po renowacji wygląda godnie i mam nadzieję, że nadal będzie otaczana należytą troską i opieka.

  3. Andreas Klemm 31 grudnia 2015

    sehr schöne Bilder zu dem Thema Soldatenfriedhöfe 1914-18,
    das sie teilweise wieder saniert werden und dies auch noch fotografisch festgehalten wird, finde ich wunderbar, denn ohne die Vergangenheit gibt es auch keine Zukunft,
    mein kleiner Bruder betreibt auch eine Seite zu diesem Thema, siehe unter „Strona www: (opcjonalnie)”

    mit freundlichen Grüßen

    Andreas

  4. J. Augustyn 20 maja 2017

    Chwała gminie za odnowienie i uporządkowanie cmentarza wojskowego. Podobnego zainteresowania wymaga cmentarz żydowski. Żydzi w Ołpinach to długa i wielka historia, która zakończyła się tak tragicznie. Byłaby to pamiątka po tej wielkiej historii. J.

Dodaj komentarz